Levensminuten

Omdat we nu niet op reis kunnen, vroeg ik me laatst af: kun je de reis dan niet in huis halen? Sommigen zouden dit doen door een buitenlandse film te kijken of eten uit een bepaald land te bestellen. Maar vrijwel alle films die ik kijk, zijn al buitenlands (lees: Amerikaans of Brits) en er is waarschijnlijk geen grotere culinaire cultuurbarbaar dan ik – eten is eten, puur functioneel; daar hoef ik geen hoempaorkest bij te hebben. Nee, ik dacht eerder aan pragmatische – dus minder symbolische – reiselementen.

Na de meeste reizen heb ik het fijne gevoel een ander mens te zijn. Er is dan iets in me getransformeerd, mentaal. Ik voel me vaak ruimdenkender, toleranter, vrolijker, minder snel opgefokt. Keer op keer blijkt dit net zo vaak van korte duur te zijn. Na thuiskomst word ik weer omringd door een andere energie, de energie van anderen, een groepssfeer die de oude ‘ik’ van vóór de reis naar boven haalt. Mensen zijn nou eenmaal gewoontedieren, maar het is tegelijkertijd zo vreselijk jammer dat één van de voornaamste redenen om op reis te gaan – persoonlijke groei – daarmee teniet wordt gedaan. Het is alsof je een training volgt en er daarna niks meer mee doet, waardoor de lessen verwateren.

Door boven die destructieve energie te staan, kan de reismentaliteit ook thuis worden vastgehouden. Welke lessen hebben we precies geleerd? Van welke mensen word ik blij? Welke idioten heb ik leren te vermijden? Waarom paste eerst mijn hele leven in een backpack en heb ik nu een huis met meerdere kamers nodig?

 

Alles is tijdelijk

Eén van de allerkrachtigste lessen die ik op reis heb geleerd, is dat werkelijk álles tijdelijk is – bovenal natuurlijk de reis zelf, maar ook haar componenten: het verblijf op een bepaalde locatie, een busrit, het contact met anderen. Elk component komt tot een einde en wordt vrijwel direct opgevolgd door de volgende. Daardoor lijkt het leven tijdens de reis te versnellen, maar wat er in feite gebeurt is dat er een opeenvolging van leerzame, memorabele en kwalitatieve momenten plaatsvindt.

Thuis hebben we dat een stuk minder. Eenmaal thuis gaat het “echte leven” weer verder. Vanaf de eerste werkdag bouwt de sleur zich weer op en voor je het goed en wel in de gaten hebt, gaat dat echte leven “zijn gangetje.” En wanneer ons leven zijn gangetje gaat, voelt dat fijn – we zitten dan in onze comfortzone en in alle primaire levensbehoeften is voorzien. Wanneer dit echter te lang duurt, begint het verlangen naar een volgende reis weer toe te nemen.

En tja, dat kan nu even niet. Juist daarom is het nu zo belangrijk om die les over tijdelijkheid mee te nemen in deze periode van thuiszijn: deze periode is tijdelijk, zelfs wanneer de regering niet in staat is om perspectief te bieden. Dat besef alleen al biedt het nodige perspectief. Maar dat weerhoudt ons er niet van om nú behoefte te hebben aan meer van de leerzame, memorabele en kwalitatieve momenten die we op reis zo vaak tegenkomen. De vraag is nu alleen: hoe breng je die aan in het “echte leven”? Want kan dat wel, de randen van de comfortzone opzoeken terwijl je wordt geacht hooguit voor de supermarkt, school of werk en een ommetje de deur uit te gaan? Die verrijkende ontmoetingen en vergezichten vonden immers ook niet plaats door op een hotelkamer te blijven zitten.

 

Niet over de top

Veel mensen hebben deze vreemde en onjuiste slogan in huis, vaak zelfs aan de muur gespijkerd: Happiness is a way of life. Alsof je je huidige leventje eerst overhoop moet gooien – het huis verkopen, de kinderen naar het internaat, de hond naar het asiel, je partner met vraagtekens in de ogen naar de noodopvang – om pas daarna permanent gelukkig te kunnen zijn. Zo werkt het (gelukkig!) niet. Je hebt weliswaar geluksmomenten, maar een permanent geluksgevoel is zo utopisch dat het onmogelijk is. Die happiness is hooguit realistisch als we lekker in onze gelukkige comfortzone blijven zitten.

Nee, existentiële vragen als ‘Is dit voor mij de juiste baan?’ of ‘Ben ik in dit huis, in deze stad, in dit land eigenlijk wel gelukkig?’ zijn nu even niet aan de orde. Het gaat erom dat we die geluksmomenten, die tijdelijkheid zoals bij ieder reiscomponent, invoegen in onze bestaande, persoonlijke omstandigheden. Dus zonder de kinderen of de hond of de partner de deur te wijzen. Het moet niet over de top zijn. Juist niet. In tegendeel: een dagelijkse routine is erg belangrijk. En die ultieme vrijheid waar mensen over jubelen? Joh, die bestaat niet eens!

 

De tijd die we hebben

Wanneer een dokter tegen iemand zegt dat hij of zij terminaal ziek is, gaat het roer vaak radicaal om. Met een uiterste houdbaarheidsdatum beseffen we plotseling hoe tijdelijk het leven is, net zoals een reis. Wie met zijn koffer de voordeur uitloopt om op reis te gaan, is in feite met een enorme omweg alweer onderweg naar huis. En zo is het ook met het leven: vers uit de baarmoeder begint onmiddellijk de reis naar de doodskist. De enige vraag is: hoeveel dagen hebben we van de één tot de ander?

Dit is niet luguber. Dit is een ontzettend relevante vraag in ieders leven. We doen er alleen niks mee omdat we het antwoord niet weten. Maar door te beseffen dat het leven tijdelijk is, ontstaat ook het besef dat met iedere wegtikkende minuut het levenseinde een minuut dichterbij is gekomen. Hoe besteed je die kostbare levensminuten? Aan zaken die nergens toe leiden of aan zaken die je dichterbij momenten van geluk, volbrenging en levenskwaliteit brengen?

Ik probeer sinds kort vrijwel al mijn handelingen en beslissingen in dit licht te plaatsen. Zo vind ik het belangrijk om een project af te maken, zodat de geïnvesteerde levensminuten zich uitbetalen in het eindresultaat, het rendement. En natuurlijk zijn er situaties waarin dit niet altijd mogelijk is. Op werk of school ben je veroordeeld tot een bepaalde tijd met die negatieve collega of klasgenoot. Maar daarbuiten geldt: de tijd loopt.


«   »

Reactie plaatsen

Reacties

Laura Vogel
2 maanden geleden

Wauw!! Hoe waar!